از یک مرکز آموزشی در شیراز تا شکلگیری شبکه ملی آموزش احیای قلبی ریوی ایران
مرکز آموزش احیای ایران (Iranian Resuscitation Center – IRC) با هدف ارتقای سطح آموزش احیای قلبی ریوی، ترویج آموزشهای استاندارد و مبتنی بر شواهد و ایجاد یک نظام یکپارچه برای آموزش مهارتهای احیای قلبی ریوی در کشور شکل گرفته است.
داستان IRC از شهر شیراز آغاز شد؛ جایی که در آبانماه سال ۱۳۹۶، مرکز آموزش احیای قلبی ریوی فارس (Fars Cardiopulmonary Resuscitation Training Center – FCTC) فعالیت خود را آغاز کرد.
FCTC با رویکردی متفاوت نسبت به آموزشهای رایج، از ابتدا بر ارائه آموزشهای ساختارمند، استاندارد، مهارتمحور و مبتنی بر آخرین شواهد علمی تمرکز کرد. آموزشهای این مرکز بر اساس استانداردهای معتبر بینالمللی و بهویژه آموزهها و دستورالعملهای American Heart Association (AHA) طراحی و بهصورت منظم بهروزرسانی شدهاند.
هدف اصلی FCTC تنها برگزاری یک دوره آموزشی نبود؛ بلکه ایجاد یک فرهنگ آموزشی صحیح در حوزه احیای قلبی ریوی بود؛ فرهنگی که در آن، آموزش باید استاندارد، قابل ارزیابی، مبتنی بر شواهد و متناسب با نیازهای واقعی تیمهای درمانی باشد.
تجربه FCTC در سالهای فعالیت خود نشان داد که آموزش استاندارد احیای قلبی ریوی میتواند نقش مهمی در ارتقای آمادگی کارکنان نظام سلامت برای مواجهه با ایست قلبی و سایر شرایط تهدیدکننده حیات داشته باشد.
این رویکرد بهتدریج مورد توجه مراکز و دانشگاههای علوم پزشکی در نقاط مختلف کشور قرار گرفت و زمینه برای انتقال این تجربه و ایجاد مراکز آموزشی مشابه در سایر استانها فراهم شد.
در همین مسیر، FCTC علاوه بر فعالیت آموزشی در استان فارس، رویکرد خود را به سمت توسعه یک شبکه ملی از مراکز آموزش استاندارد احیای قلبی ریوی گسترش داد.
در نخستین کنگره ملی سالیانه احیای قلبی ریوی که توسط FCTC برگزار شد، فصل جدیدی در مسیر توسعه آموزش احیای قلبی ریوی کشور آغاز شد.
در این کنگره بهصورت رسمی اعلام شد که نام و ساختار مرکز مادر از FCTC به IRC – Iranian Resuscitation Center، به معنای مرکز آموزش احیای ایران، تغییر یافته است.
این تغییر نام صرفاً یک تغییر عنوان نبود؛ بلکه بیانگر تغییر رویکرد مرکز از یک مجموعه آموزشی محلی به یک ساختار ملی برای توسعه، استانداردسازی و گسترش آموزش احیای قلبی ریوی در ایران بود.
بر اساس این ساختار، IRC بهعنوان مرکز مادر، مسئولیت هدایت و توسعه شبکه مراکز آموزش احیای قلبی ریوی را بر عهده دارد و مراکز جدیدی که با حمایت، آموزش و انتقال تجربه از سوی مرکز مادر راهاندازی میشوند، در قالب شبکه IRC فعالیت خواهند کرد.
به این ترتیب، یک ساختار یکپارچه شکل گرفت:
و مراکز زیرمجموعه با حفظ هویت و ظرفیتهای منطقهای خود، با نام IRC و شناسه اختصاصی هر مرکز فعالیت میکنند.
مرکز اولیهای که فعالیت خود را در سال ۱۳۹۶ در شیراز با نام FCTC آغاز کرد، اکنون بهعنوان:
به فعالیت خود ادامه میدهد و بهعنوان مرکز آموزش احیای قلبی ریوی شیراز و یکی از مراکز اصلی شبکه IRC، نقش مهمی در آموزش، توسعه علمی و انتقال دانش و تجربه به سایر مراکز ایفا میکند.
در ادامه این مسیر، با همکاری و انتقال دانش و تجربه توسط اساتید مرکز FCTC، مرکز آموزش احیای قلبی ریوی در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان نیز راهاندازی شد.
این مرکز بهعنوان دومین مرکز استاندارد آموزش احیای قلبی ریوی در چارچوب شبکه IRC فعالیت خود را با نام:
آغاز کرد.
راهاندازی IRC-HCTC نخستین نمونه عملی از توسعه ساختار شبکهای IRC خارج از استان فارس بود و نشان داد که مدل آموزشی و استانداردهای مورد استفاده در مرکز مادر میتواند در سایر دانشگاهها و مناطق کشور نیز پیادهسازی شود.
این مسیر با هدف ایجاد مراکز بیشتر در نقاط مختلف ایران ادامه خواهد یافت.
یکی از اصول اساسی شبکه IRC، ایجاد تعادل میان استانداردسازی ملی و ظرفیتهای آموزشی منطقهای است.
هر مرکز عضو شبکه IRC، ضمن برخورداری از هویت و ظرفیتهای تخصصی خود، در چارچوب اصول و استانداردهای تعیینشده توسط مرکز مادر فعالیت خواهد کرد.
این ساختار کمک میکند تا کیفیت آموزش احیای قلبی ریوی، محتوای آموزشی، روشهای تدریس، ارزیابی مهارتها و فرآیندهای آموزشی، از یک استاندارد مشخص و قابل اعتماد پیروی کنند.
هدف این است که یک فراگیر، فارغ از اینکه آموزش خود را در شیراز، هرمزگان یا هر یک از مراکز آینده شبکه IRC دریافت میکند، از یک چارچوب آموزشی استاندارد و قابل اتکا بهرهمند شود.
تمام فعالیتهای آموزشی IRC بر پایه اصول آموزش مدرن، شواهد علمی و استانداردهای معتبر بینالمللی طراحی میشوند.
محتوای دورهها با توجه به آخرین توصیهها و دستورالعملهای علمی، بهویژه استانداردهای American Heart Association (AHA)، بهطور مستمر بازنگری و بهروزرسانی میشود.
در IRC، آموزش احیا صرفاً انتقال اطلاعات نظری نیست.
فراگیر باید بتواند دانش خود را در محیط شبیهسازیشده به مهارت عملی تبدیل کند، عملکرد خود را ارزیابی کند، نقاط ضعف خود را بشناسد و در قالب کار تیمی، مهارتهای لازم برای مواجهه با شرایط واقعی را تمرین کند.
به همین دلیل، آموزشهای IRC بر ترکیبی از:
استوار هستند.
IRC و مراکز عضو این شبکه، با توجه به ظرفیت و سطح فعالیت هر مرکز، طیف متنوعی از دورههای آموزش احیای قلبی ریوی و مراقبتهای اورژانسی را ارائه میکنند.
این دورهها میتوانند طیف مختلفی از آموزشهای پایه تا پیشرفته را شامل شوند؛ از جمله آموزش احیای پایه و پیشرفته برای بزرگسالان، کودکان و نوزادان، احیای نوزادان، مدیریت راه هوایی، احیای بیماران ترومایی، شرایط ویژه و سایر دورههای تخصصی مرتبط با احیای قلبی ریوی.
هدف IRC این است که آموزشهای احیای قلبی ریوی از سطح آموزش عمومی جامعه تا آموزش تخصصی تیمهای درمانی، در یک مسیر آموزشی منسجم و استاندارد توسعه پیدا کند.
ایست قلبی یک رویداد وابسته به زمان است و فاصله میان وقوع ایست قلبی تا شروع اقدامات مؤثر احیا میتواند سرنوشت بیمار را تغییر دهد.
به همین دلیل، مأموریت IRC تنها آموزش کارکنان نظام سلامت نیست.
این مرکز با نگاه گستردهتر به مفهوم «زنجیره بقا»، به دنبال توسعه فرهنگ احیای قلبی ریوی، افزایش آگاهی عمومی، ارتقای آمادگی افراد و سازمانها و گسترش دسترسی به آموزشهای استاندارد احیا است.
هر فرد آموزشدیده میتواند در لحظهای که شاید تنها چند دقیقه برای نجات یک انسان فرصت وجود داشته باشد، تفاوت ایجاد کند.
یکی دیگر از فعالیتهای مهم IRC، برگزاری کنگره سالیانه احیای قلبی ریوی است.
این کنگره با هدف ایجاد بستری برای تبادل دانش و تجربه میان پزشکان، پرستاران، کارشناسان فوریتهای پزشکی، متخصصان بیهوشی و سایر اعضای تیم درمان برگزار میشود و تلاش دارد آخرین یافتهها، فناوریها، رویکردهای نوین آموزشی و چالشهای حوزه احیای قلبی ریوی را در یک فضای علمی و بینرشتهای مطرح کند.
برگزاری این کنگره بخشی از مأموریت IRC برای ایجاد یک جامعه علمی فعال در حوزه احیا و فراهمکردن زمینه برای ارتباط میان متخصصان، پژوهشگران، مدرسان و مراکز آموزشی کشور است.
چشمانداز IRC ایجاد یک شبکه ملی و استاندارد از مراکز آموزش احیای قلبی ریوی در ایران است؛ شبکهای که بتواند دسترسی به آموزشهای باکیفیت و بهروز را در نقاط مختلف کشور افزایش دهد و استاندارد مشخصی برای آموزش احیا ایجاد کند.
IRC تلاش میکند با توسعه مراکز منطقهای، تربیت مدرسان توانمند، بهروزرسانی مستمر برنامههای آموزشی، استفاده از روشهای نوین آموزش و شبیهسازی و ایجاد همکاری میان مراکز دانشگاهی و آموزشی، گامی مؤثر در ارتقای کیفیت آموزش احیای قلبی ریوی در کشور بردارد.
مسیر IRC از یک مرکز آموزشی در شیراز آغاز شد؛ اما هدف آن از ابتدا چیزی فراتر از یک مرکز محلی بود.
امروز IRC نمایانگر تلاش برای ایجاد یک ساختار منسجم و ملی در حوزه آموزش احیای قلبی ریوی است؛ ساختاری که در آن دانش، تجربه و استانداردهای آموزشی از یک مرکز به مراکز دیگر منتقل میشود و هر مرکز جدید، حلقهای تازه به این شبکه اضافه میکند.
IRC-FCTC در شیراز، IRC-HCTC در هرمزگان و مراکز آینده IRC در سراسر ایران، بخشهایی از یک مسیر مشترک هستند:
